Guatr nedir?

Guatr, boyunda oluşan şişlikle kendini belli eden tiroit büyümesidir. Tiroid bezinde eğer nodül yoksa bu diffuz guatr olarak adlandırılır; bir veya daha fazla nodül varsa bu duruma da nodüler guatr denir. Tıp literatüründe oldukça uzun süreden beri bilinen (M.Ö 2700’den bu yana) Guatr, tiroit bezinin olağan dışı bir şekilde büyümesi sonucunda meydana gelen bir hastalıktır. Dolayısıyla, çeşitli risk faktörleri sonucunda tiroit bezlerinin büyüdüğü herhangi bir durum Guatr olarak adlandırılabilir. Bu durum her ne kadar ilk bakışta sıradan bir rahatsızlıkmış gibi görünse de, Guatr hastalığının ortaya çıktığı kişilerin yaşam kaliteleri ciddi oranda bozulur. Bunun asıl sebebi ise tiroit bezlerinin vücut için oldukça önemli olmasından kaynaklanmaktadır. Tiroit bezleri, vücudun düzgün bir şekilde fonksiyon göstermesi için gereken hayati hormonları salgılar ve metabolizmayı düzenler. Ülkemizde de oldukça yaygın bir şekilde görülmektedir. Bununla birlikte, sıklıkla ülkemizin Karadeniz ve Akdeniz Bölgesi’nde yaşayan vatandaşlarında bu hastalığa rastlanmaktadır.

Zehirli guatr nedir?

Guatr ile oldukça benzeyen, ancak yapısı itibarıyla farklı özelliklere sahip olan zehirli guatr hastalığı da yaygın görülen hastalıklardan birisidir. Bir diğer adıyla Graves Hastalığı olarak da bilinen zehirli guatr otoimmün bir hastalık olma özelliğine sahiptir. Bu durum normal guatrdan farklı olarak tiroit bezinin normalden çok çalışmasına ve olağan dışı miktarda hormon üretmesine yol açar. Dolayısıyla kişide hipertiroidizm ortaya çıkar ve bu da kişinin sağlığını önemli ölçüde etkiler.

Guatr nedenleri

Tüm dünyada guatrın en yaygın sebebi iyot eksikliğidir. Tiroit hormonu yapımında iyot çok etkilidir dolayısıyla iyot yokluğunda yeteri kadar tiroit hormonu yapılamaz ve beyin tiroit bezini sürekli hormon yapması için uyarır. Bu durum da tiroit bezinin büyümesine yol açar.

Guatr Belirtileri Nelerdir?

· Boyun bölgesinde fark edilen şişlik ya da şişlikler

· Boğazda baskı hissi

· Yutma güçlüğü

· Öksürme

· Ses kısıklığı

· Nefes darlığı

· Baş ağrısı, baş dönmesi, çarpıntı, titreme, sinirlilik, bulantı, kusma, ishal (Tiroit hormonu normalden fazla salgılandığında)

Guatr risk faktörleri nelerdir?

Guatr; 50 yaş üzeri kişilerde, kadınlarda, bağışıklık sistemi sorunları olanlarda, gebelik ve menopoz dönemlerinde ve bazı coğrafyalarda yaşayan kişilerde daha sık görülür. Guatr için başlıca risk faktörleri şu şekilde sıralanabilir:

· İyot eksikliği: Denizden uzak bölgelerde yaşanması ve gıda yoluyla yeterince iyot tüketilmemesi, iyot eksikliğine yol açabilir. Tiroit hormonunun üretiminde kullanılan iyodun az olması, tiroit bezinin daha fazla çalışmasına yol açar.

· Yaş: Guatr her yaş grubunda görülse de, hastalığa 40 yaş üstü kişilerde daha sık rastlanır.

· Cinsiyet: Guatr, erkeklere oranla kadınlarda 4-5 kat daha fazla görülür.

· Hamilelik ve menopoz: Gebelik ve menopoz dönemi, guatr hastalığının daha sık rastlandığı dönemlerdir.

· İlaç kullanımı: Kalp ilaçları ve psikiyatrik ilaçların kişide guatr gelişimini hızlandırdığı düşünülse de bu tür ilaçların doktor tavsiyesi olmadan kesinlikle bırakılmaması gerekir.

· Genetik Yatkınlık: Ailesinde guatr öyküsü bulunan kişilerde guatr daha sık görülür

Guatr konuşmayı etkiler mi?

Tiroid çok büyükse (büyük guatr) nefes borusu ve ses tellerini etkileyerek nefes darlığı ve ses kısıklığı, ses kalitesinde değişme yapabilir. Çok büyük olmayan bir guatr hastasının boynunda dolgunluk hissi şeklinde fark edilebilir ya da herhangi bir nedenle yapılan muayenede doktor tarafından bulunabilir.

Guatr için ne yemeli?

Yemeklerde iyotlu tuz kullanmak, mümkün olduğu kadar çok balık, pırasa, kuru erik, yumurta, taze fasulye, pazı, soğan, sarmısak, dut veya dut kurusu, havuç yemek; inek sütü, erik hoşafı ve havuç suyu içmek çok faydalıdır.

Zehirli guatr hastaları iyot içeriği yüksek olan besinlerden uzak durmalıdır. İyot, tiroid hormonunu yapımındaki ana elementtir. Bu durumda zehirli guatrın derecesine göre:

· İyotlu tuz,

· Soya sütü,

· Soya proteini,

· Soya fasulyesi,

· Deniz ürünleri.

· Yumurta sarısı,

· Süt ürünleri tüketiminde aşırıya kaçılmamalıdır.

Guatr kanser yapar mı?

Tiroit bezinin işlevi salgıladığı hormon ile vücudun çalışma hızını belirler. Ürettiği hormon düşünce vücudun çalışma hızı düşer, fazla hormon salgılarsa vücudun çalışma hızı artar. Tiroid nodülleri genel olarak ilaçla kontrol altına alınır ancak %3 ila %5 arası kansere dönüşme riskleri vardır.

Guatr tanısı Guatr tanısı kolaylıkla konabilen bir hastalıktır. Tanı aşamasında kullanılabilecek birçok farklı yöntem mevcuttur. Öncelikle hekim tarafından tiroit bezi muayene edilir. Bunu takiben kişiye tiroit testleri ya da tiroit ultrasonografisi yapılır. Tanı konulması için genellikle tiroit bölgesinden alınan ultrason görüntüsü yeterli olmaktadır. Örneğin kanser şüphesi bulunan kişilerde ya da arkada herhangi bir şüphe kalmasın istendiğinde kişiye biyopsi yapılabilir. Bu biyopsiler genellikle “iğne biyopsisi” adı verilen bir yöntemle yapılmaktadır. Yapılan test sonucunda hastalığın iyi ya da kötü huylu olup olmadığı, kişiye özgü etkileri ve benzeri derinlikli bilgileri elde edilir. Kişinin doktoru tarafından durumu değerlendirilir ve gerek görüldüğü durumlarda tiroit bezi cerrahi operasyon yardımı ile vücuttan dışarıya çıkartılır.

Guatr hastalığı kadın ve erkeklerde görülme sıklığı nedir?

Kadınlarda erkeklerden daha sık görülür.

Guatr hastalığı hangi durumlarda ameliyat edilir?

Medikal tedaviye rağmen büyüyen guatr, nefes darlığı ve yutma güçlüğü olan, kozmetik olarak boynunda ki görüntüden rahatsız olanlar ve kanser şüphesi olan guatr hastaları ameliyat edilmelidir.

Guatr hastalığından korunmak için beslenme nasıl olmalıdır?

Geçmişte, endemik guatr hastalığının en sık nedeni iyot eksikliği olduğu için iyotlu ürünler tüketmek önemlidir. Guatrojen besinler arasında kara lahana yer aldığı için guatrı olan hastaların lahana tüketmemesi önemlidir.

Ameliyat sonrası hastalıktan kurtulmak mümkün mü?

Guatr ameliyatı olan hastalar daha sık kontrol edilmelidir. Çünkü alınan dokunun neden olduğu hormonal eksikliğin karşılanması için uygulanan hormon tedavisinin yeterli olup olmadığına en az 6 ayda bir bakılmalıdır. Öte yandan, kanser riski taşımayan ve tiroidin alınmadığı guatr vakalarında, hasta hayatının sonuna kadar ya tedavi almalı ya da doktorunun yönlendirmesi doğrultusunda sadece takip edilmelidir.

Guatr hastalığı ilerlerse ne olur?

Son derece ciddi bir hastalıktır. Eğer tedavi gecikirse, hastalarda kalpte ritim bozukluğu, kalp büyümesi, kalp yetmezliği, yüksek tansiyon gibi özellikle kalp damar sisteminde bozukluklar olur. Hastalarda tiroid krizi sonucu ani ölümler görülebilir

Guatr hastalığı kilo aldırır mı?

Guatr, tiroid bezinin büyümesidir. Eğer bez yavaş çalışmıyorsa tek başına guatr varlığı kilo alımına neden olmaz. Şişmanlığın çok az bir bölümünün sebebinin tiroid bezi ile ilişkili olduğu unutulmamalıdır.

Hangi guatr zayıflatır?

Tiroid, enerji metabolizmasını düzenleyen organlardan birisi olarak da ifada edilebilir. Yemek yenildiğinde yiyeceklerin enerjiye dönüşmesi, tiroid hormonu sayesinde mümkün olmaktadır. Hipertiroidi yani zehirli guatr metabolizma hızlandığı için istemsiz zayıflatır.

Tiroid sinirlilik yapar mı?

İnsan vücudu için hayati öneme sahip olan tiroid hormonlarının az ya da çok salgılanması pek çok ciddi sağlık sorununa neden olabilmektedir. Üşüme, kilo artışı, halsizlik, sinirli ruh hali ve iştahsızlık gibi belirtileri olan tiroid hastalıkları; erkeklere göre kadınlarda daha çok görülmektedir.

Tiroid unutkanlık yapar mı?

Tiroid hastalıklarının çoğunda ise unutkanlık, eklem ağrıları, kramplar, yorgunluk, isteksizlik, depresyona eğilim ve cinsel isteksizlik görülebilir.

Tiroid yorgunluk yapar mı?

Hipotiroidi hastalarında halsizlik, yorgunluk, cilt kuruluğu, kilo alımı, ödem, saçlarda kuruma ve dökülme, kaşların dökülmesi, soğuğa tahammülsüzlük, çok üşüme, reflekslerin ve hareketlerin yavaşlaması, kemik ve kas ağrıları, uyuşmalar, tansiyon yüksekliği, adet düzensizliği, kabızlık, hafıza problemleri olabilir.

Guatr tedavisi var mı?

Guatr hastalığıyla başa çıkmaya çalışanlar, genellikle ilaç tedavisi alabiliyor. İlaçlar her zaman çok fazla etki göstermese de, kişileri rahatlatabiliyor. Guatr oldukça önemli bir sağlık sorunudur. Kişiler doktorlar tarafından verilen tüm ilaçları zamanında ve belirlenen miktarda kullanmalıdır

Guatr hangi testle anlaşılır?

Tanısı için tiroid hastalıklarında muayene dışında kan tetkikleri, ultrason ve gereken hastalarda tiroid ince iğne aspirasyon biyopsisi yapılabilir.

Guatr adet düzensizliği yapar mı?

Cinsiyet hormonları normal olduğu halde, tiroid hormonlarının yetersiz veya aşırı salgılanmasına bağlı olarak adet düzensizliği görülebilir.

Guatr tedavisi

Günümüzde guatr hastalığının tedavi edilme sürecinde birçok farklı yöntem kullanılabilmektedir. Bu tedavi yöntemleri günümüzde oldukça başarılı bir şekilde uygulanmaktadır. Guatr ilacı olarak da sınıflandırılabilecek çeşitli ilaçlar kullanılabilir ya da kişinin durumuna göre radyoaktif iyot tedavisi ve cerrahi operasyon yöntemlerine başvurulabilir. Tiroit bezi hormon dengesinin sağlanması açısından oldukça önemli bir yapıdır.

Dolayısıyla kişide mevcut olabilecek herhangi bir hormon eksikliği durumunda kişinin durumuna özel hormon ilaçları reçete edilebilir. Buna ek olarak hormon fazlalığının görüldüğü durumlarda ise vücuttaki hormon seviyesini baskılayacak ilaçlar kullanılabilir. İlaç ya da hormon tedavisinin yeterli olmadığı durumlarda ise cerrahi operasyona başvurulabilir. Ancak cerrahi operasyonun yapılması için çeşitli ön koşullar mevcut olmalıdır. Öncelikle hastalığın türünün “nodüler guatr” olması cerrahi operasyon yapılması için daha uygun bir durum teşkil etmektedir.

Buna ek olarak kişinin hormon seviyesi ölçülür, yutkunma konusunda ya da nefes alışverişinde ciddi bir sorun olup olmadığı incelenir. Ayrıca tiroit bezindeki bozulmanın yaratabileceği kanser riski de kimi zaman cerrahi operasyonu zorunlu kılabilmektedir. Bu tür tıbbi sebeplere ek olarak, ciddi bir sorun yaşamayan ancak estetik sebeplerden dolayı boğazındaki şişkinlikten rahatsız olan kişilere de cerrahi müdahale uygulanabilmektedir.

Guatr tedavi yöntemleri arasında ameliyat seçeneği de mevcuttur. Guatr ameliyatı her ne kadar çoğu durumda güvenli bir işlem olsa da, ameliyat esnasında ya da ameliyat sonrasında kişinin vücudunda bazı komplikasyonlar ortaya çıkabilir. Bu komplikasyonlar arasında en yaygını kişinin ses tellerinin zarar görmesidir. Ayrıca tiroit beziyle neredeyse aynı konumda bulunan paratiroid bezleri de yanlışlıkla alınabilir. Paratiroid bezinin alınması sonucunda kişide kalsiyum eksikliği ortaya çıkabilir. Bu durum hayati bir risk teşkil etmez, ancak kişinin dışarıdan kalsiyum takviyesi alması gerekir.

Guatr ameliyatı kimlere nasıl yapılır?

Bazı durumlarda guatr tedavisi için ameliyatı ile tiroid bezinin çıkartılması gerekir.

· Tiroid bezi fazla büyümüş ve larinks (ses tellerinin bulunduğu bölge) gibi boyun içi yapılara bası yapmaya başlamışsa,

· İlaç tedavisine yanıt vermeyen hastalarda,

· Tiroid içinde oluşan nodüllerin çapı 2 cm’yi geçmişse,

· Tiroid nodülleri küçük olsa bile kanser riski varsa,

· Kozmetik nedenler ve tehlikeli büyüme durumlarında ameliyat gerekir.

Guatr ameliyatı genel anestezi altında boyundan girilerek yapılan bir cerrahi girişimdir. Tiroid bezinin bir kısmı veya tamamı çıkartılır. Ameliyatta önemli noktalar;

· Tiroid damarlarının dikkatli bağlanması (ameliyat sonrası kanama riski nedeniyle),

· Tiroid bezi komşuluğundaki paratiroid bezlerinin alınmaması (kalsiyum metabolizmasını düzenlerler),

· Ses tellerinin korunmasıdır (ses kısıklığına yol açabilir).

Guatr ameliyatı sonrası hasta hızla iyileşir ve günlük fonksiyonlarını kısa sürede kendisi yapabilir. Tiroid bezi çıkartıldığı için vücut metabolizması için gerekli olan tiroid hormonlarını ömür boyu kullanması gerekir.

Guatr ameliyatı kaç saat sürer?

Ameliyat için hasta genel anestezi ile uyutulur. Ameliyatın süresi genellikle 90 ve 120 dakika arasındadır. Ameliyat sonrasında hastanın hastanede bir veya iki gün istirahat etmesi gerekir.

Guatr ameliyatı sonrası kaç günde iyileşir?

Bu tür hastalarda pastil türü ilaçlar ve ılık bitkisel çaylar rahatlatıcı olabilir. Hastaların olağan gündelik yaşamlarına veya çalışma ortamlarına dönmesi için genellikle bir hafta istirahat yeterlidir.

Tiroid ameliyatının riski var mıdır?

Tiroid ameliyatları bulunduğu yer nedeniyle çok riskli ameliyat grupları arasında yer alır. Tiroid ameliyatlarında yaşanan en büyük risklerden biri ses tellerine yakınlığından dolayı ses kısıklığı yaşanma problemleridir. Yaşanan ses kısıklığı bazı hasta gruplarında geçici süreli olsa da bazı hasta grupları için kalıcı sürede ses kısıklıkları da yaşanabilir. Bu nedenle hastalar ameliyat olmaya karar vermeden önce bu komplikasyonları değerlendirerek karar vermelidir. Tiroid ameliyatlarında doktorların çalışma alanının darlığı nedeniyle risk artar. Günümüzde gelişen teknoloji sayesinde tiroid ameliyatlarının riski eskiye oranla daha az görülür. Tiroid ameliyatlarında gelişen teknolojik ameliyat cihazları sayesinde kısıtlı ve dar olan alana daha detaylı ve kapsamlı yapılan müdahaleler sayesinde hasta en az riskle ameliyatı tamamlanır.

Hastada tiroid ameliyatı esnasında oluşabilecek diğer komplikasyonlar ise;

• Hastada tiroid ameliyatı sırasında kalsiyum düşmesi yaşanması.

• Hastada tiroid ameliyatı sırasında yaşanan aşırı kanamalar.

Ameliyat sonrası görülen şikayetler?

Genel olarak tiroid ameliyatı olan hastalarda ameliyat sonrasın da belli bazı şikayetler görülmektedir. İlk olarak anestezi etkisi nedeni ile kişide yorgunluk görülmektedir. Boyun bölgesinde açılan kesi nedeni ile ağrılar oluşmaktadır. Bazı durumlarda açılan kesi ve ameliyat tüpüne bağlı olarak ağrı ve farenjit oluşmaktadır. Burada uygulanacak olan buz tedavisi ve gargara da bunun için etkili olmaktadır. Kişi de eğer ellerde ve yüzünde ayrıca bacaklarında karıncalanma veya uyuşma gibi durumlar olursa vakit kaybetmeden hemen hekimine durumu bildirmelidir. Bu durum ameliyat sonrasın da oluştuğunda ise kanda bulunan kalsiyum miktarında bir düşme olduğunun belirtisidir.

Guatr ameliyatı olduktan sonra tekrarlar mı?

Tiroid ameliyatından sonra hastadan alınan nodüller aradan geçen yıllardan sonra tekrar edebilir. Tiroid ameliyatından sonra hastalığın tekrar oluşmaması için ameliyat esnasında yapılan doğru uygulamalar sonucunda hastalığın tekrar oluşma olasılığı %1’in altına düşer. Kanser riski olan ve çok büyük boyutlu tiroid bezleri tamamı çıkarıldığı için (total tiroidektomi) yeniden tekrarlama riski yoktur.

Guatr ameliyat sonrası kan kalsiyumu neden düşer?

Kan kalsiyum seviyesini düzenleyen paratiroid bezleri, tiroid bezine bitişiktir. Guatr ameliyatı sırasında paratiroidlerin zedelenmesi, ameliyat sonrasında bu bezlerin bir müddet çalışmasını aksatmakta ve kan kalsiyum seviyesi düşmektedir. Ancak bu durum çoğunlukla geçicidir. Ammeliyat sırasında paratiroid bezlerinin hasarlanmaması bunu engelleyecektir.