OP. DR. ŞÜKRÜ SERDAR ESGİL

Apandisit neden olur?

Apandisit iltihaplanmasının en önemli faktörü kalın bağırsak ve ince bağırsağın arasında yer alan, kör bağırsağa bağlı lümen denilen uzantının tıkanmasıdır. Lümen tıkanmasına neden olabilen durumlar ise aşağıda sıralanmıştır:

· Sertleşmiş dışkıların birikmesi

· Bağırsak kurtları ya da bağırsak solucanları gibi bazı parazitler

· Bağırsak içindeki taşlar

· Bağırsak çevresinde oluşabilen bezelerin büyümesi

Apandisit olduğu nasıl anlaşılır?

Yaygın olarak görülen apandisit belirtileri: Karnın sağ alt kısmında elle bastırıldığında hassaslık, bıçak saplanması şeklinde hissedilen ve kişiyi iki büklüm hale getiren keskin ağrı, ağrının zamanla şiddetinin artması ile anlaşılır.

 

Tıkanan lümen şişip büyüyerek patlayabilir. Apandisit patlaması hayati tehlike oluşturabilir, bu nedenle patlayan apandisite hemen müdahale edilmesi son derece önemlidir. Apandisit iltihaplanmasının bir diğer nedeni de bağırsağın çalışma sistemidir. Bağırsağın çalışma düzenine bağlı gelişen apandisit ise genellikle çocuk yaştaki hastalarda ortaya çıkar.

Apandisit nedir?

Apandisit, kalın bağırsağın başlangıç bölümünde yer alan 5 ile 10 cm boyutunda olan ve aynı zamanda apendiks olarak da bilinen bir kör bağırsak uzantısıdır ve genellikle apandisit iltihaplanması ile birlikte anılır. Apandisit, yarım santimetre genişliğindedir ve içinde lümen denilen bir uzantı bulunur. Apandisit, apendiks adı verilen körbarsağın iltihaplanmasıdır. Apendiks, ince bağırsak ile kalın barsağın birleştikleri bölgededir. Lümenin, bağırsakla bağlantısının kapanması sonucu apandisit genişler ve dolaşımın bozulmasına bağlı olarak patlamaya neden olabilir. Apandisit iltihaplanması genellikle ergenlik döneminde ortaya çıkıyor olsa da çocukluk ve yetişkinlik dönemlerinde de sıklıkla karşılaşılan sağlık sorunları arasında yer alır. Apandisit belirtileri sıklıkla gastroenterit (bağırsak enfeksiyonu) veya idrar yolu enfeksiyonu ile karıştırılabilir. Bu nedenle genellikle çocuk hastalara yanlış tedavi uygulanır ve gastroenterit veya idrar yolu enfeksiyonu tedavisinde kullanılan antibiyotikler veya ilaçlar verilir. Uygulanan ilaç tedavisi apandisit üzerinde etkili olmayacağı için bir süre sonra patlayabilir. Çocuklarda apandisit sorunlarının teşhis edilmesi zor olduğu için, çocukluk çağında acil müdahale gerektiren durumların başında gelir. Akut apandisit erkeklerde % 6 – 8, kadınlarda ise % 6- 9 risk oranıyla, dünyadaki en yaygın abdominal cerrahi acil durumudur. Apendiksin asıl görevi bağışıklık sistemine yardımcı olmaktır.

Apandisitin belirtileri nelerdir?

Apandisit belirtileri arasında en belirgin olan şiddetli karın ağrısıdır. Sağ alt karın bölgesinde ortaya çıkan karın ağrısı kişilerin yürüme, oturma, kalkma gibi günlük rutin hareketlerini kısıtlayacak kadar şiddetli olabilir. Çocuklar yaşadıkları karın ağrısını ifade etmekte zorluk yaşayabileceği için onlarda görülen apandisit belirtilerine çok dikkat edilmelidir. Apandisit belirtileri arasında;

· Sağ alt karında gittikçe şiddetlenen ağrı

· Mide bulantısı veya kusma

· Yüksek ateş

· Karında şişkinlik

· İştah kaybı

· İshal

· Kabızlık

· Öksürme, hapşırma veya derin nefes alındığında sağ alt karın bölgesinde ortaya çıkan şiddetli ağrı yer alır.

Apandisit için hangi doktora gidilir?

Apandisit hastalığı için hastanelerin Genel Cerrahi polikliniklerine başvuru yapmak ve bir genel cerrahi uzmanına muayene olmak gerekmektedir.

Apandisit nerededir?

Karnın sağ alt tarafında kalın bağırsağın olduğu bölgede bulunur.

Apandis organında kanser olabilir mi? 

Evet çok ender olarak apendiks organında kanser olabilir.

Apandisit solda ağrı yapar mı?

Akut apandisit ağrısı genellikle sağ alt kadrandadır fakat nadir olarak sol alt kadranda olabilir Buna barsakların fetal gelişimi sırasında meydana gelen Situs inversus totalis (SİT) ya da intestinal malrotasyon (İM) gibi gelişimsel anomaliler nedeniyle apendiksin solda olması neden olur

Apandisit ağrısına sıcak su iyi gelir mi?

Ancak uzmanlar önemli bir noktaya dikkat çekiyor: “Ağrıyan her bölgeye sıcak uygulamayın, hayatınızdan olabilirsiniz! örneğin; sıcak, apandisiti patlatarak kişinin ölümüne bile neden olabilir

Apandisit ultrasonda belli olur mu?

Ultrason eğer apandisit işaretlerini görememişse bu her zaman hastanın apandisit olmadığı anlamına gelmez. Ama görmüşse sonuç dikkate alınmalıdır. Başka bir deyişle ultrason yeterince duyarlı değildir. Hasta apandisit olduğu halde bazen ultrasonda apandisit bulguları görülemeyebilir.

Yalancı apandisit nedir?

Bu hastalığa divertikülit adı verilir. Divertikül kalın bağırsağın cep yapıp lokal küçük genişlemeleridir. Bu genişlemiş alanın tıkanması ile divertikülit oluşur. Divertikülitin belirtileri arasında ani ve şiddetli karın ağrısı, mide bulantısı, kusma ve ateş bulunmaktadır.

Apandisit ne zaman tehlikeli olur?

Perforasyon denilen akut apandisitin patlaması durumunda tehlikelidir. Akut apandisitin tedavisi cerrahidir.

Apandisit patlaması nasıl belli olur?

Her şeyden önce, midenin sağ alt tarafında ortaya çıkan şiddetli sancının aniden azalıp sonra tekrar daha şiddetli ve yaygın ortaya çıkması patlamanın habercisi olduğunu söyleyebiliriz.

Apandisit patlarsa insan ölür mü?

Apandisitin vücuttan alınması herhangi bir problem teşkil etmez. Apandisit patlarsa vücuttaki öteki organlara zarar verebilir. Genellikle yaşlı ve çocuklarda apandisit patlaması yüzde 50 oranla ölümle sonuçlanır.

İki kez apandisit olur mu?

1997’de Barber ve ark. apandisit nedeniyle ameliyat olan hastaların %6,5’inde bulguların tekrarlayabileceğini belirlemişlerdir. Bu sorunun apendiks organının bırakılan kök (stumpf) kısmında veya bu apandiks kökünün (güdük) uzun kalması nedeni ile olabileceği düşünülmektedir.

Apandisitin tanı yöntemleri nelerdir?

Apandisit sorunları, farklı hastalıkların semptomlarıyla benzerlik gösterdiği için kimi zaman teşhis edilmeleri zor olabilir. Bu yüzden apandisit belirtileri böbrek taşının veya mesane, idrar yolu, safra kesesi ve yumurtalık hastalıklarının belirtileri ile

karıştırılabilir ve apandisitle ilgili hastalık tanısını konması güçleşebilir. Apandisit tanısındaki en önemli faktörlerden biri de kişinin şikayetleridir.

Tanı aşamasında hekim, hastayı dinledikten sonra fiziki muayene yapar ve sağ alt karın bölgesini kontrol eder. Hekim, yaptığı fiziksel muayene sonrasında apandisitten şüphelenirse tanıyı netleştirmek için bilgisayarlı tomografi ve karın ultrasonu gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulur. Ayrıca, kandaki iltihap oranını gösteren beyaz küre değerindeki artışı kontrol etmek için de bazı kan testleri istenir.

Apandisitten şüphelenilen durumlarda ya da apandisit patlamasında acil müdahale çok önemlidir. Apandisitin patlamasıyla birlikte içinde bulunan mikroplar karın içine yayılır ve bir süre sonra hastada karın ağrısı, kusma, mide bulantısı, kandaki iltihabın yükselmesi, halsizlik, yüksek ateş ve tansiyon düşmesi veya septik şok görülebilir. Bu nedenle apandisitin en kısa sürede vücuttan çıkarılması gerekir.

Apandisitin tedavi yöntemleri nelerdir?

Apandisit sorunlarının tedavi yöntemleri arasında ilk tercih edilen yöntem apendektomi olarak da bilinen apandisitin cerrahi işlem uygulanarak çıkarılmasıdır. Apendektomi yöntemi kapalı cerrahi (laparoskopi) ya da açık cerrahi olarak iki farklı şekilde gerçekleştirilebilir. Hastanın sağlık durumuna göre hekim hangi cerrahi yöntemi seçeceğine karar verir. Apendektomi yönteminde iltihaplanan apandisit çıkarılır. Karın içine dolan iltihaplı bölge yıkanarak temizlenir ve bölge kapatılır. Ameliyat esnasında gerek görülürse yerleştirilen ve diren adı verilen küçük cerrahi tüple, vücut boşluğuna dolan sıvı birikimi dışarı atılır. Bazı durumlarda ise plastrone apandisit hastalarına ilaç tedavisi uygulanabilir ancak ilaç tedavisinin uygulandığı durumlar çok nadirdir. Plastrone apendiks türünde geniş antibiyotik tedavisi uygulanarak hastanın durumu gözlemlenir. Hastanın durumunda düzelme varsa, tedaviye aynı şekilde devam edilebilir. Eğer hastanın karın ağrısı, ateşi veya kan testlerinde bir anomali varsa hastaya acil olarak cerrahi operasyon uygulanır. Apandisit tanısının konmadığı ve tedavi edilmediği durumlarda apandisit patlaması kaçınılmaz olabilir.

Laparoskopik Appendektomi Ameliyatı

Laparoskopik apendektomi ameliyatı günümüzde güvenle yapılmaktadır. Hastanın karın bölgesinde göbek üstünde 1 adet büyük (10mm), göbekten yaklaşık 15 cm altına 1 adet küçük (5mm), göbeğin sol tarafına hafif aşağıya 1 adet küçük (5mm) delikler açılarak ameliyat yapılmaktadır. Bazı hastalarda 4. küçük bir delikte açılabilmektedir. Ameliyat sonrasında hastalar 1 ile 2 gün hastanemizde yatmakta erken zamanda normal iş hayatına ve aktivitelerine dönebilmektedir.

Açık ve laparoskopik (kapalı) apandisit ameliyatlarının farkı nedir? • İlk laparoskopik veya kapalı yöntemle apandisit ameliyatı, Kurt Semm tarafından 1981 yılında gerçekleştirmiş ve 1983 yılında yayınlamıştır. Laparoskopik yöntem özellikle doğurganlık çağındaki kadınlarda üreme organlarına ait sorunları ayırt etmede ciddi yararlar sağlar. • Laparoskopik yöntem ile gerçekleştirilen ameliyatların daha ağrısız seyrettiği bilinmektedir. • Klasik yöntemle başarı oranı % 90-95 iken, laparoskopik yöntem ile % 90’dır. • Page ve ark. 3.025 açık apandisit ameliyatı olan hastanın sonuçlarını 14.174 laparoskopik yöntemle apandisit ameliyatı olan hastayı karşılaştırmışlar ve yüzeyel (deriye ait) cerrahi yara enfeksiyonlarının açık ameliyatlarda % 4 ve laparoskopik ameliyatlarda % 1,2 oranında görüldüğünü belirtmişlerdir. Buna karşın, laparoskopik ameliyatlarda görüntüyü sağlamak amacı ile kullanılan CO2 gazının basınçla mikropları yayma etkisi nedeni ile ameliyat sonrası karın içi apse (intra-abdominal apse) gelişme oranı, açık ameliyata oranla daha fazladır. • Laparoskopik ameliyatlarda teknik güçlükler nedeni ile ortalama %4-9 oranında açık ameliyata geçme gereği doğabilmektedir.

Tek delikten (SİLS) apandisit ameliyatı nedir? Laparoskopik cerrahinin teleskop ve cerrahi aletlerin tümünün göbekteki tek bir delikten girilerek ameliyatın gerçekleştirilmesine, tek delikten laparoskopi veya ‘’single incision laparoscopic surgery veya kısaltılmış adı ile ‘’SİLS’’ adı verilmektedir. Tek delikten laparoskopi yönteminde, laparaskopik ameliyatlarda kullanılan üç-dört adet 0.5 – 1 cm’lik delik yerine, göbek deliğinden açılan 2 cm’lik tek bir delikten ameliyat gerçekleştirilmektedir. Esposito 1998 yılında, tek delikten ilk apandisit ameliyatını gerçekleştirmiştir.

NOTES yöntemi ile apandisit ameliyatı nedir? Mide, bağırsak ve vajina gibi organlar delinerek, karın içinde çeşitli ameliyatların gerçekleştirilmesine, doğal açıklıklardan gerçekleştirilen endoskopik cerrahi ‘’natural orifice transluminal endoscopic surgery’’ veya ‘’NOTES’’ adı verilmektedir. Palanivelu ve ark. 2008 yılında, vajina yolunu kullanarak ilk apandisit ameliyatını gerçekleştirmişlerdir. Cerrahların ciddi bir bölümü, sağlıklı organların delinmesi veya bütünlüğünün bozulması ile gerçekleştirilen bu ameliyatlarda, gerçekte sorunu olmayan dokulara zarar verildiğini savunmakta ve bu nedenle pek tercih etmemektedirler.

Apandisit ameliyatı ne kadar sürer?

Bu ameliyat sırasında apandisit alınır. Yaklaşık 30-40 dakika sürer ve 1 gün hastanede yatma süresi vardır. Apandisit, tehlikeli bir hastalık olduğundan ve ölüme yol açtığından, hasta hemen ameliyat edilmelidir.

Apandisit ameliyatı riskli mi?

Apandisit ameliyatı, olağan acil bir cerrahi yöntemdir. Bu yöntemle hiçbir ölüm raporlanmamıştır, ancak delinmiş vakalarda bir tehlike olarak göz önünde bulundurulur. Apandisiti teşhis etmek, erken safhalarda zordur!

Apandisit ağrısı kaç gün önceden başlar?

Ağrı son bir veya birkaç gün içerisinde ortaya çıkar. Göbek çevresinde yavaş yavaş başlar. Başlangıçta künt tarzda hafif bir ağrıdır. Yeri ve neye benzediği tam olarak tarif edilemez.

Apandisit ameliyatı olmazsa ne olur?

Apandiks delindikten sonra kirli enfekte içerik çevreye serbestçe yayılır. Çevrede cerahat birikir (periapandiküler apse) gelişir. Hasta kısa sürede ameliyata alınmazsa yaygın karın içi iltihap şeklinde ağır bir tablo gelişir. Bazı yayınlar olsa da ameliyatsız antibiyotik tedavisi ile apandisit tedavisi tanı konulduktan sonra denenmemesi gerekir.

Apandisit alındıktan sonra ne olur?

Apandisin alınması halinde ise vücutta bağırsak veya bağışıklık sisteminde herhangi bir fonksiyon kaybı görülmemektedir.

Apandisit ameliyatından sonra kaç günde iyileşir?

Ameliyattan sonra yaranın 2 gün kapalı kalması yeterlidir. Üçüncü gün pansuman sökülüp, atılıp banyo yapılabilir. Yara açık bırakılabilir. Kızarıklık akıntı vb. bir sorun yoksa tekrar pansuman gerekmez.

Apandisit ameliyatı sonrası nelere dikkat edilir?

Apandisit ameliyatı olan kişiler eğer herhangi bir komplikasyonları yoksa, hastanede bir gün yattıktan sonra taburcu edilir. Hasta, eğer açık ameliyat olduysa birkaç gün dinlenmeli ve ağır işlerden uzak durmalıdır. Ayrıca, operasyon sonrasında antibiyotik ya da ağrı kesici ilaçların düzenli kullanılması gereklidir. Hastaların beslenmelerine dikkat etmesi ve gaz yapmayan sindirimi kolay yiyecekleri tüketilmesi önerilir.

Apendektomi sonrası yara iyileşmesi, sindirim sistemi fonksiyonları normale dönen hasta taburcu edilir ve önerilerle evine yollanır.

Bu öneriler:

· Hasta ağır kaldırmamalıdır. Yeni ameliyat olmuş dokular gerilme kuvvetine dayanıksız olacağı için ağır kaldırma zayıf noktalarda fıtık oluşumuna yol açar. Bu nedenle derin dokular da iyileşene kadar ağır işten kaçınmak gereklidir.

· Ameliyat sonrası hastaların hızlı ayağa kaldırılması ve yaşam aktivitelerine dönüşlerinin desteklenmesi tüm işlevlere hemen dönebilecekleri anlamına gelmez. Hasta 1-2 haftalık istirahat dönemini tamamlamadan zorlanacağı her türlü faaliyeti askıya almalıdır.

· Duş veya banyo yapma konusunda hekim uyarılarını dikkate almalıdır. Ameliyat sonrası açık yaralara su kesinlikle değdirilmemeli ve kesi alanı enfeksiyondan korunmalıdır.

· Dikiş bakımının iyi yapılması yara iyileşmesinin hızlı olmasını sağlar. Bazı dikişi tiplerinde dikiş doku içinde kendiliğinden çözünür ve alınmasına gerek yoktur.

· Ameliyat sonrası hareket kabiliyeti sınırlanacağı için ani ve zorlayıcı hareketlerden uzak durulmalıdır.

· Ameliyat sonrasında hastanın vitamin ile mineral ihtiyacını karşılayacak sebze ve meyve tüketmesi gerekliliktir. Ayrıca kalsiyum ve protein ihtiyacını karşılamak üzere et, yumurta, balık vs. ürünlerin tüketilmesi gerekir. Bir gıda sınırlaması olmayıp sadece dikkat edilmesi gereken en önemli husus dengeli beslenme ve sigara alkol gibi zararlı alışkanlıklardan uzak durmaktır.

· Ameliyat sonrası çoğunlukla ağrı kesiciler kullanılır. Bu konuda hekimin önerilerine göre tedaviyi devam edilmelidir.

Akut apandisitin komplikasyonları nelerdir? 

• Yara enfeksiyonu 

• Yarada açılma olması 

• Bağırsak düğümlenmesi 

• Bağırsak yapışıklığı 

• Karın ve leğen kemiği (pelvis) içinde apse gelişimi 

• Ayrılan apandis kökünde iltihap gelişmesi 

• Apandisit nedeniyle yaşamı yitirme (mortalite) oranı % 0.2 – 0.8 kadardır, 70 yaşın üzerindeki kişilerde bu oran % 20’ye dek çıkabilir. 

• 18 yaş altında ve 50 yaşın üzerinde olan kişilerde apandisit delinmesine (perforasyon, perfore apandisit) daha sık rastlanılır. • Plastrone apandisit 

• Sepsis 

• Pyeflebit

Plastrone apandisit ne demektir? 

Apandiks organının akut apandisit sonrası geç kalınması ve delinmesi (perforasyon) ile vücut bu bölgeyi omentum adı verilen bağırsakları çevreleyen yağlı doku veya ince bağırsaklarla sararak ‘’plastron’’ adı verilen sert bir kitle oluşturur. Bu kitle vücudun kendi kendine sorunu halletmeye çalışması nedeniyle oluşur. Bu kitle sıklıkla karın sağ alt bölümünde sert bir şekilde ele gelir. Plastrone apandisit tanısında sıklıkla, ultasonografi veya bilgisayarlı tomografi gibi tetkikler kullanılır. Tedavisinde ise güçlü antibiyotikler kullanılır. Bu hastalar erken dönemde apandisit ameliyatına alınırsa, ameliyat sırasında sertleşmiş iltihabi doku ile sağlıklı bağırsakları ayırt etmek zor olduğundan bağırsak delinmesi (perforasyon) ve bağırsak fistülü gelişme olasılığı yükselir ve bu nedenle bu hasta grubunda erken dönemde değil de, sıklıkla bu tablonun gelişmesinden iki ay sonra apandiks organı ameliyatla alınır. Bu durumda apandiks organının alınmaması halinde tekrar apandisit olma olasılığı %7 ve kanser gelişme olasılığı ise %1’dir.

Sepsis ne demektir? 

Apandis organının iltihaplanması sonrasında bakterilerin kana karışması ve kanda zehirlenme oluşturmasına ‘’sepsis’’ adı verilir. Bu durumdaki bir hastada, şiddetli karın ağrısı, yüksek ateş, terleme, yüksek nabız, baygınlık hissi ve koma hali görülür. Bu hastalarda: ameliyatla karın boşluğunun iltihaptan arındırılması, yoğun antibiyotik ve yoğun bakım tedavisi gerekir.

Pyeflebit ne demektir? 

Apandisit durumunda apandiks organı etrafındaki bakterilerin ‘’portal ven’’ adı verilen bağırsaklardan kanı karaciğere taşıyan ana toplar damarın iltihaplanmasına verilen addır. Bu damar (portal ven) aracılığı ile mikroplar karaciğere yerleşebilir.